Działalność na rzecz rodzin

Fundacja „Znaczenie” realizuje projekty, które są adresowane do rodzin, w których doszło do utraty pełni władzy rodzicielskiej lub jest duże ryzyko, że tak się stanie. Do tej pory zrealizowane zostały 3 projekty kierowane do rodziców biologicznych. Obecnie rozpoczynamy czwarty projekt pt. „Rodzina razem”.

Każda z propozycji pomocy dla rodziny jest próbą poszukiwania skutecznej metody pomocy. Szczególnie zależy nam na tym, aby osiągane efekty były długotrwałe a dzieci powracały pod opiekę troskliwych i zdrowych rodziców.

Rodzina, w której dochodzi do odebrania rodzicom pełni władzy rodzicielskiej najczęściej dotknięta jest wieloma problemami. Dotyczą one nie jednego, lecz kilku obszarów życia rodziny. Specyfika tych trudności jest, więc zarówno rozległa (wieloobjawowa) jak również rozciągnięta w czasie to znaczy sięgająca pokoleń wstecz. 

Rodzina ulegająca dezintegracji przeżywa trudności najczęściej w takich obszarach jak:

  1. Osłabienie więzi rodzinnych: zachowania polegające na opuszczaniu dzieci przez rodziców zarówno w sensie fizycznym jak i psychicznym.
  2. Nieprawidłowe zaspakajanie wzajemnych potrzeb zwłaszcza potrzeby bezpieczeństwa.
  3. Zakłócenie porządku rodzinnego przejawiające się w osłabieniu podsystemu rodziców, trudności w pełnieniu ról rodzicielskich wobec dzieci, delegowanie dzieci do zadań przekraczających ich możliwości rozwojowe, triangulacji itp.
  4. Zdezorganizowany system granic w rodzinie.
  5. Brak wsparcia w środowisku, w którym rodzina funkcjonuje (dalsi krewni, sąsiedzi, instytucje).

Podłożem tych trudności jest słaba kondycja filarów rodziny a więc rodziców. Doświadczają oni trudności w obszarach: psychicznym, fizycznym, społecznym. Najczęściej rodzice sami otrzymali w spadku po swoich rodzicach wiele deficytów w obszarach niezbędnych im do prawidłowego wzrostu. Analizując historię rodzin objętych wsparciem można zauważyć jeden konkretny moment, od którego rozpoczyna się proces utraty zasobów rodzinnych (wojna, przesiedlenie, utrata majątku) albo obecny kryzys jest wynikiem połączenia się kilku silnych wydarzeń, które osłabiają rodzinę w danym pokoleniu (np. uzależnienie męża plus choroba somatyczna/psychiczna żony).

W procesie wspierania i leczenia systemu rodzinnego musimy brać pod uwagę kombinację trudności a nie leczenie jednego objawu. I tak na przykład znalezienie miejsca pracy dla jednego z rodziców lub podjęcie leczenia odwykowego nie rozwiąże innych trudności. Aby pomagać skutecznie potrzebna jest szeroka diagnoza oraz kompleksowe podejście do wprowadzania zmian, których celem będzie przywrócenie zdrowia rodzinie.  Proces leczenia powinien obejmować też działania na rzecz środowiska, w którym żyje rodzina (najbliższe otoczenie) oraz instytucji, które mają wpływ na rodzinę (dostrzeganie pozytywnych zmian w funkcjonowaniu rodziny).

Przez 4 lata odkąd istnieje Fundacja „Znaczenie” zostały zrealizowane trzy projekty skierowane do rodzin wieloproblemowych. Każdy projekt był kierowany do innej grupy beneficjentów.

Pierwszy projekt „Najpierw Rodzina” był adresowany do rodziców, którzy utracili pełnię władzy rodzicielskiej i ich dzieci zostały umieszczone w placówce opiekuńczo- wychowawczej. Do projektu zostało zakwalifikowanych 10 rodzin, w których rodzice deklarowali chęć odzyskania pełni władzy rodzicielskiej. Pozostałe dwa kryteria rekrutacyjne nie zostały w każdym przypadku spełnione. Były to: czas odebrania dzieci nie dłuższy niż dwa lata oraz systematyczny kontakt z dzieckiem. Ostatecznie w działaniach projektowych z pełnym zaangażowaniem uczestniczyli rodzice z pięciu rodzin, którzy spełniali wszystkie trzy kryteria.

Działania projektowe były zaplanowane na okres 6 miesięcy ze względu na czas trwania dotacji. Jednak ze względu na dynamikę zmian, jakie zachodziły w funkcjonowaniu rodziców działania zostały przedłużone na kolejne 6 miesięcy w formie wolontariatu.

Rodzice mieli możliwość skorzystać z następujących form pracy nad sobą: psychoedukacji, grupy wsparcia, indywidualnej pracy nad genogramem własnej rodziny oraz z konsultacji prawnych. 

W wyniku podjętych działań w każdej z 5 rodzin nastąpiły znaczące zmiany. Do trzech rodzi powróciły dzieci. W przypadku czwartej rodziny została ustanowiona rodzina zastępcza spokrewniona. Piąta rodzina dokonała zmian, w jakości kontaktów pomiędzy rodzicem a dziećmi.

Kolejne dwa projekty pt. „Rodzina ma Znaczenie” oraz jego kontynuacja ze środków sponsorskich były skierowane do rodzin, w których istniało ryzyko utraty władzy rodzicielskiej. W większości przypadków były to rodziny objęte nadzorem kuratorskim.

Do projektu zostało zakwalifikowanych 10 rodzin zagrożonych dezintegracją. Rodziny były zaproponowane przez pracowników socjalnych z GOPS-u. 

Osią projektu było wsparcie świadczone przez diady asystenckie: kobieta – mężczyzna. Pomoc taką otrzymało 6 rodzin, które zostały zdiagnozowane, jako najbardziej potrzebujące.  Dla wszystkich rodzin był możliwy pakiet usług dodatkowych w tym: konsultacje specjalistyczne, warsztaty umiejętności wychowawczych, zajęcia dla dzieci, wyjazdy weekendowe.

Praca asystentów rodziny przyniosła najbardziej trwałe efekty zmian. Wsparcie świadczone w diadach dało możliwość modelowania poprawnej komunikacji i współpracy, rozwiązywania sporów i akceptacji różnic w podejściu do problemów. Beneficjenci mieli możliwość wyboru osoby, z którą lepiej czuli się w kontakcie i chętniej współpracowali. Szczególnie dla mężczyzn, którzy w systemie pomocy stykają się w przeważającej większości przypadków z kobietami, była to okazja do skorzystania ze wsparcie drugiego mężczyzny.

Rezultatem projektu był powrót dzieci do rodziny, która straciła pełnię władzy rodzicielskiej na samym początku trwania projektu. W pozostałych rodzinach doszło do poprawy funkcjonowania rodziców w obszarze rodzicielskim, społecznym i psychicznym. Rodzice w większym stopniu dbali o potrzeby swoich dzieci: dostrzegali je i zaspakajali w adekwatny sposób. Poprawiła się komunikacja w rodzinie na taką, która opiera się na szacunku i wzajemnym słuchaniu. Rodzice rozpoczęli też działania na rzecz poprawy swojej sytuacji życiowej: porządkowanie spraw prawnych, rozpoczęcie leczenia, zatrudnienie, poprawa stosunków z dalszymi krewnymi, zaangażowanie w sprawy szkolne dzieci. Oczywiście nie we wszystkich rodzinach udało się to osiągnąć. W takich przypadkach były podejmowane działania, które miały na celu przyśpieszenie podjęcia decyzji o odebraniu dzieci z rodziny i umieszczeniu dzieci w środowisku zastępczym.

 Obecnie Fundacja „Znaczenie” rozpoczyna projekt pt. „Rodzina razem”, który będzie skierowany do rodziców dzieci, które zostały odebrane. Projekt będzie realizowany w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG. Działania projektowe zostały zaplanowane na 20 miesięcy.

Fundacja „Znaczenie” realizuje również projekty o charakterze profilaktycznym. Do tej pory został zrealizowany projekt „Bezpieczne przywiązanie” skierowany do rodziców małych dzieci (0-3). Rodzice biorący udział w projekcie mogli skorzystać z warsztatów psychoedukacyjnych oraz konsultacji indywidualnych.  Specjaliści pracy z rodziną z Fundacji „Znaczenie” zajmują się propagowaniem budowania bezpiecznego przywiązania pomiędzy rodzicami i dziećmi w pierwszych 4 latach życia dziecka. Prowadzą wykłady i zajęcia warsztatowe dla rodziców i opiekunów, których celem jest przybliżenie specyficznych potrzeb tego okresu rozwoju.